حمام قبله

Hamam Ghebleh thumbمعرفی:

حمام قبله (خانم) در گذشته از دو بخش متمایز یعنی مردانه و حمام زنانه متشکل بود، بخش زنانه در بخش شمالی حمام مردانه فعلی واقع بوده که چیزی در حدود 65 سال از تخریب آن می گذرد. در حال حاضر بنایی دو طبقه و نوساز جای آن را گرفته واثری از بخش زنانه به چشم نمی خورد. از آنجایی که دستور ساخت این حمام را خواهر شاه طهماسب صادر نمودند این بنا به "حمام خانم" شهرت یافت.

بخش مردانه حمام به طور کامل در زیر زمین واقع شده و پشت بام آن همسطح با معابر مجاور آن می باشد. در نزدیکی این اثر - گذر نایب السلطنه - از گذشته تا کنون تکیه ای در ایام محرم برپا گردیده که آن نیز به نام تکیه حمام خانم معروف است.

موقعیت فعلی:

این اثر در ناحیه سه شهرداری منطقه 12 تهران، خیابان پانزده خرداد، بطرف پل ری، بازارچه نائب السلطنه واقع می باشد.

تاریخچه اثر:

اولین بنایی که پس از تکمیل باروی شاه طهماسب در تهران احداث شده حمام، تکیه و مدرسه خانم است، بناهای مورد نظر به دستور خواهر شاه طهماسب ایجاد شده است. مدرسه خانم به دست افغان ها در حمله به تهران تخریب شد که بعد ها حسینیه ای به جای آن و توسط صاحب دیوان احداث گردید. جایگاه تکیه خانم نیز در نزدیکی حمام هنوز پا برجاست . در نقشه های که طی سال های 1275 و 1309 هجری قمری توسط حاج نجم الملک تهیه شده حدود حمام خانم و گذری به همین نام مشخص شده است؛ حمام خانم در گذشته در محله چالمیدان و نزدیک دروازه دولاب تهران قرار داشت. با تطابق نقشه های قدیمی و یا نقشه های موجود شهر تهران مشخص شد که حمام قبله همان حمام قدیمی خانم است که از عهد صفویه تا کنون فعال بوده است.

قدمت این بنا مربوط به دوره صفویه بوده ، کاربری آن گذشته تاکنون خدماتی (گرمابه) می باشد و ملکیت آن وقفی است.

ویژگی های اثر:

با استناد به پرس جوی از اهالی محل، این حمام در گذشته دارای ورودی و سر درب قدیمی بوده است که پیش از انقلاب اسلامی سر درب ورودی تخریب و نوسازی شده و جداره قدیمی آن در زیر بستر جداره جدید واقع شده است.

همچنین سر درب دارای کتیبه و تزئیناتی بوده و کاشیکاری آن از نوع هفت رنگ مزین به نقش گیاهی گل بوته بوده که بعدها تخریب و ازبین رفته است.

پلکان ورودی: پس از درب ورودی و عبور از 11 پله وارد فضای بینه حمام می شویم. سطح پلکان در گذشته آجر فرش بوده که در حال حاضر با سنگ قواره پوشش داده شده اند.

فضای داخلی بینه هشت ضلعی بوده و جداره های قدیمی در زیر پوشش کاشی جدید پنهان مانده است. کاشی های قدیمی این بنا، به رنگ های آبی و سفید با حاشیه لاجوردی بوده است.

تزئینات اثر:

تزئینات فضای ورودی و سر درب آن در گذشته کاشیکاری هفت رنگ با نقوش گل و گیاه بوده و کتیبه ای نیزی بالای سردرب وجود داشته که حاوی وقف نامه مربوط بوده در حال حاضر از کتیبه و کاشیکاری هیچ اثری با جای نمانده است و تمامی جداره سردرب و جداره اطراف توسط سنگ سفید پوشش شده است.

در گذشته فضای بینه حمام هیچگونه تزئینات خاصی به جز کاشیهای یک رنگ و یک دست و به رنگهای آبی و سفید با حاشیه لاجورد وجود نداشته است که در حال حاضر با کاشی های جدید پوشش شده است.
فضای گرمخانه نیز مانند فضای بینه حمام بوده و سطوح دیوارها و کف ها کاشیکاری به رنگ سفید و آبی بوده است. همانگونه که گفته شد در حال حاضر کف توسط موزائیک و سطوح دیوارها و جرزها و توسط کاشی جدید پوشش شده است. هیچگونه تزئینات خاص دیگری به جز موارد فوق گزارش نشده است.

Hamam Ghebleh thumbمعرفی:

حمام قبله (خانم) در گذشته از دو بخش متمایز یعنی مردانه و حمام زنانه متشکل بود، بخش زنانه در بخش شمالی حمام مردانه فعلی واقع بوده که چیزی در حدود 65 سال از تخریب آن می گذرد. در حال حاضر بنایی دو طبقه و نوساز جای آن را گرفته واثری از بخش زنانه به چشم نمی خورد. از آنجایی که دستور ساخت این حمام را خواهر شاه طهماسب صادر نمودند این بنا به "حمام خانم" شهرت یافت.

بخش مردانه حمام به طور کامل در زیر زمین واقع شده و پشت بام آن همسطح با معابر مجاور آن می باشد. در نزدیکی این اثر - گذر نایب السلطنه - از گذشته تا کنون تکیه ای در ایام محرم برپا گردیده که آن نیز به نام تکیه حمام خانم معروف است.

موقعیت فعلی:

این اثر در ناحیه سه شهرداری منطقه 12 تهران، خیابان پانزده خرداد، بطرف پل ری، بازارچه نائب السلطنه واقع می باشد.

تاریخچه اثر:

اولین بنایی که پس از تکمیل باروی شاه طهماسب در تهران احداث شده حمام، تکیه و مدرسه خانم است، بناهای مورد نظر به دستور خواهر شاه طهماسب ایجاد شده است. مدرسه خانم به دست افغان ها در حمله به تهران تخریب شد که بعد ها حسینیه ای به جای آن و توسط صاحب دیوان احداث گردید. جایگاه تکیه خانم نیز در نزدیکی حمام هنوز پا برجاست . در نقشه های که طی سال های 1275 و 1309 هجری قمری توسط حاج نجم الملک تهیه شده حدود حمام خانم و گذری به همین نام مشخص شده است؛ حمام خانم در گذشته در محله چالمیدان و نزدیک دروازه دولاب تهران قرار داشت. با تطابق نقشه های قدیمی و یا نقشه های موجود شهر تهران مشخص شد که حمام قبله همان حمام قدیمی خانم است که از عهد صفویه تا کنون فعال بوده است.

قدمت این بنا مربوط به دوره صفویه بوده ، کاربری آن گذشته تاکنون خدماتی (گرمابه) می باشد و ملکیت آن وقفی است.

ویژگی های اثر:

با استناد به پرس جوی از اهالی محل، این حمام در گذشته دارای ورودی و سر درب قدیمی بوده است که پیش از انقلاب اسلامی سر درب ورودی تخریب و نوسازی شده و جداره قدیمی آن در زیر بستر جداره جدید واقع شده است.

همچنین سر درب دارای کتیبه و تزئیناتی بوده و کاشیکاری آن از نوع هفت رنگ مزین به نقش گیاهی گل بوته بوده که بعدها تخریب و ازبین رفته است.

پلکان ورودی: پس از درب ورودی و عبور از 11 پله وارد فضای بینه حمام می شویم. سطح پلکان در گذشته آجر فرش بوده که در حال حاضر با سنگ قواره پوشش داده شده اند.

فضای داخلی بینه هشت ضلعی بوده و جداره های قدیمی در زیر پوشش کاشی جدید پنهان مانده است. کاشی های قدیمی این بنا، به رنگ های آبی و سفید با حاشیه لاجوردی بوده است.

تزئینات اثر:

تزئینات فضای ورودی و سر درب آن در گذشته کاشیکاری هفت رنگ با نقوش گل و گیاه بوده و کتیبه ای نیزی بالای سردرب وجود داشته که حاوی وقف نامه مربوط بوده در حال حاضر از کتیبه و کاشیکاری هیچ اثری با جای نمانده است و تمامی جداره سردرب و جداره اطراف توسط سنگ سفید پوشش شده است.

در گذشته فضای بینه حمام هیچگونه تزئینات خاصی به جز کاشیهای یک رنگ و یک دست و به رنگهای آبی و سفید با حاشیه لاجورد وجود نداشته است که در حال حاضر با کاشی های جدید پوشش شده است.
فضای گرمخانه نیز مانند فضای بینه حمام بوده و سطوح دیوارها و کف ها کاشیکاری به رنگ سفید و آبی بوده است. همانگونه که گفته شد در حال حاضر کف توسط موزائیک و سطوح دیوارها و جرزها و توسط کاشی جدید پوشش شده است. هیچگونه تزئینات خاص دیگری به جز موارد فوق گزارش نشده است.

کروکی و نقشه هوایی

   

 

 

Airmap93 thumb          Airmap35 thumb

گالری

 

 

موقعیت

 

 

لینک کوتاه